| |
ATATÜRK
İNKILAPLARI
Atatürk inkılapları ile çağdaş bir devlet niteliğine kavuştuk.
Dünyada saygınlığımız arttı. Yabancı uyruklulara tanınan
kapitülasyon ayrıcalıkları kaldırıldı. Tarımın modernleşmesinde
devlet öncü oldu. Bankalar, fabrikalar kuruldu. Sonunda ülkemiz
bayındır oldu. Ulusumuz zenginleşti.
-
Siyasal
Alanda Yapılan Değişiklikler:
Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde 1919 yılında başlayan Ulusal Kurtuluş
Savaşımız 1922'de tamamlandı. Osmanlı Devleti yöneticileri bu savaşın
önderleri hakkında ölüm fermanları imzalamaktan çekinmediler. Kurtuluş
Savaşı bittiği zaman bir yanda Büyük Millet Meclisi Hükümeti, öte yanda
Osmanlı Saltanatı vardı. Büyük Millet Meclisi'nin 1 Kasım 1922 günü kabul
ettiği bir yasa ile tarihimizde saltanat dönemi kapandı. Yeni bir dönem
başladı. Osmanlı Saltanatının kaldırılmasından sonra 1921 Anayasası'nda
değişiklikler yapıldı. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Devleti'nin hükümet
şeklinin Cumhuriyet olduğu kabul edildi.
Cumhuriyetin ilanı ile tarihimizde Cumhuriyet Dönemi başladı.
-
Hukuk
Alanında Yapılan Değişiklikler:
Cumhuriyet öncesinde yargı işleri din adamları tarafından görülürdü. Kadı
adı verilen yargıçlar din kurallarına göre karar verirdi. Hukuk alanında
yapılan değişiklikle eski mahkemeler kapatıldı. Eski yasalar yürürlükten
kaldırıldı. Uygar ulusların yasaları örnek alınarak boşanma, miras, ceza
hukuku yeniden düzenlendi. Hukuk devrimi ile kadın - erkek arasında
eşitlik sağlandı. Miras konusunda kadın ve erkek eşit pay almaya başladı.
Kadınlar da erkekler gibi seçme ve seçilme hakkına kavuştu.
-
Eğitim
Alanında Yapılan Değişiklik:
Osmanlı Devletinde eğitim sistemi dinseldi. Mahalle okulunu bitirenler
isterlerse öğrenimlerini Medreselerde sürdürürlerdi. Medreselerde genel
olarak dini bilgiler öğretilirdi. Bu öğrenim kurumlarında tekniğe, bilime
önem verilmezdi. Medreselerin yanı sıra İmparatorluğun devlet işleri için
kurulmuş Enderun adlı Saray Okulu vardı. Çok sonraları Tanzimat Döneminde
Ortaokul dengi Rüştiye, Lise dengi İdadi ve Sultani okulları açıldı. Daha
sonra Tıp, Harp Okulu, Mülkiye Okulları kuruldu.
Cumhuriyet döneminde dine bağlı eğitim sistemine son verildi. Eğitim
kurumlarında bilimsel yöntem ve ilkelere dayalı eğitim çalışmaları
başladı. Tüm okullar bu ilkelere göre yeniden örgütlendi.
Atatürk eğitime, öğretime çok önem verdi. Bilgisizliği kısa yoldan çözmek,
okuma yazmayı kolaylaştırmak amacı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi 1
Kasım 1928 tarihinde Türk Alfabe Yasası'nı kabul etti. Bu alfabe ile okuma
yazma öğrenilmesi için Ulus Okulları açıldı. Bütün yurtta okuma yazma
öğrenme çalışmaları başladı. Atatürk, Ulus Okullarında Başöğretmen olarak
dersler verdi.
Harf değişikliğini, dilde özleşme izledi. Arapça ve Farsça sözcüklerden
oluşan Osmanlıca yerine Türkçe konuşulup yazılmaya başlandı. Atatürk Türk
Dili'nin benliğine kavuşma çalışmalarını yürütmek amacı ile 12 Temmuz 1932
tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti'ni kurdu. Dilimiz yabancı sözcüklerden
arındı.
-
Ekonomik
Alanda Yapılan Değişiklikler:
Lozan Barış Antlaşması ile yabancı uyruklulara tanınan kapitülasyon
ayrıcalıkları kaldırıldı. Ülkemiz kendi zenginlik kaynaklarına sahip
çıktı. Her alanda devlet öncülük etmeye başladı. Bankalar, fabrikalar
kuruldu. Modern tarım çalışmalarına başlandı. Yollar, özellikle
demiryolları yapımında büyük çaba gösterildi. Böylece yurdun en uzak
yerlerine ulaşma olanağı hazırlandı. Ekonomik bağımsızlığımız kazanıldı.
Ekonomik alanda sağlanan bu başarılar sonucu yurdumuz bayındırlaştı.
Ulusumuz zenginleşti. Halk için ağır bir yük olan aşar vergisi kaldırıldı.
Çağdaş vergilendirme yöntemleri uygulanmaya başlandı.
-
Sosyal
Alanda Yapılan Değişiklikler:
Atatürk, ulusumuzun uygar uluslar düzeyine ulaşması için, sosyal alanda da
köklü değişiklikler yaptı. Yeni okullar açtı. Hastaneler, dispanserler
kurulmasını sağladı. Güzel sanatların gelişmesi için gerekli girişimlerde
bulundu. Konservatuar kuruldu. Stadyumlar, spor alanları, kapalı spor
salonları yapıldı. Uygar bir toplum için gerek duyulan tüm sosyal kurumlar
Atatürk döneminde açıldı.
-
Ölçü
Birimlerinde Yapılan Değişiklikler:
Atatürk dünya ile ilişkilerimizi düzenli yürütmek için ölçü birimlerinde
değişiklikler yaptı.
Uzunluk ölçüsü birimi olarak arşın, endaze; ağırlık ölçüsü birimi olarak
okka, dirhem gibi ölçüleri kaldırarak bugün kullanmakta olduğumuz ölçü
birimlerini kabul etti.
Yurdumuzda daha önce takvim Hicri takvime göre düzenlenmişti. Buna göre
dünyanın kullandığı takvimle aramızda 580 yıl kadar bir farklılık vardı. 1
Ocak 1926 tarihinden sonra bizde de Miladi takvim kullanılmaya başlandı.
Eskiden ülkemizde ezani saat kullanılıyordu. Bu saat uygar ülkelerin
kullandığı saate uymuyordu. Takvimde olduğu gibi saatler arasındaki bu
uymazlık büyük karışıklıklara neden oluyordu. Bunları önlemek için
takvimle birlikte bugünkü kullandığımız saat kabul edildi.
Hafta tatili Cuma'dan Pazar gününe alındı.
| |